Personality หรือ บุคลลิกภาพใน OB นั้น เป็นลักษณะส่วนรวมของบุคคล ซึ่งจะแสดงออกมาทางพฤติกรรมในสถานการณ์ต่างๆ อาจเรียกอีกอย่างนึงว่า Trait (ลักษณะเฉพาะ,อุปนิสัย)

บุคลิกภาพนั้นพัฒนาขึ้นมาจาก 2 ปัจจัย คือ

  • การสืบทอดทางพันธุกรรม (การวิจัยบางอันบอกว่าส่งผลประมาณ 50% )
  • สิ่งแวดล้อม การเลี้ยงดู และสิ่งที่เราจะต้องเผชิญมาตลอดช่วงชีวิตเรานั้นส่งผลต่อบุคลิกภาพทั้งสิ้น

แต่การที่เราจะสามารถเข้าใจบุคลิกภาพของคนอื่นซึ่งมีมากมายและแสนจะซับซ้อนนั้นเป็นเรื่องค่อนข้างยาก เหล่าผู้เชี่ยวชาญด้านบุคลิกภาพจึงได้มีการคิดค้นกลุ่มของอุปนิสัยเด่นๆ ขึ้นมา 5 ตัว และให้ชื่อว่า The Big Five Personality Traits ซึ่งประกอบไปด้วยอุปนิสัยดังต่อไปนี้

  • Extraversion = อุปนิสัยที่ชอบเข้าสังคม ชอบแสดงออก และมีพลังงานเพิ่มขึ้นจากการได้อยู่ใกล้ๆ กับผู้อื่น (คนที่มีลักษณะแบบนี้จะทำผลงานได้ดีในอาชีพพวก Sales และ Management) ซึ่งตรงข้ามกับ Introversion ซึ่งมักจะชอบอยู่กับตัวเอง (ทำงานได้ดีในอาชีพอย่าง นักบัญชี วิศวะ ไอที)
  • Conscientiousness = อุปนิสัยที่มุ่งไปที่เป้าหมายและทำงานด้วยความมีวินัย มีระเบียบ ไว้วางใจได้ คิดก่อนทำ
  • Agreeableness = อุปนิสัยที่เป็นคนง่ายๆ อะไรก็ได้ ทนต่อสิ่งรอบข้างได้มาก เชื่อมั่นในความดีผู้อื่น เต็มใจช่วยคนอื่น ประสานความขัดแย้ง
  • Emotional Stability = อุปนิสัยที่สามารถรับมือกับสถานการณ์ตึงเครียดได้ดี เป็นคนสบายๆ ไม่ค่อยโกรธ จัดการกับวิกฤติได้ดี
  • Openness to Experience = อุปนิสัยที่ชอบหาประสบการณ์ใหม่ๆ และคิดเกี่ยวกับอนาคตในทางสร้างสรรค์ มีจินตนาการ ชอบความหลากหลาย

คุณสมบัติของบุคลิกภาพที่เกี่ยวกับกระบวนการคิดและแรงจูงใจ

  • Locus of Control = คนเรามีสองแบบ แบบที่คิดว่าตัวเองเป็นคนที่สามารถควบคุมสถานการณ์ต่างๆได้ เรียกว่ามี Internal Locus of control (คนแบบนี้มักจะทำงานหรือกิจกรรมที่ต้องการทักษะสูง) ส่วนอีกแบบที่ชอบคิดว่าสถานการณ์ต่างๆนั้นถูกควบคุมโดยปัจจัยสิ่งแวดล้อมภายนอก เรียกว่ามี External Locus of Control
  • Authoritarianism = เป็นคนที่เชื่อมั่นในประเพณีนิยม เชื่อฟังผู้บังคับบัญชา
  • Self-monitoring = เป็นคนที่จะสร้างภาพลักษณ์ที่ตนเองคิดว่าคนอื่นอยากเห็น (จะทำงานได้ดีในงานที่ต้องการการประสานงาน)
  • Achievement motivation = เป็นคนที่จะทำผลงานให้ดีเยี่ยมเพื่อจะต้องการที่จะประสบความสำเร็จ
  • Approval motivation = เป็นคนที่จะคำนึงถึงการที่จะแสดงตัวเองไปในทางที่สังคมนิยมชมชอบ

Attitude (ทัศนคติ)

ทัศนคติ คือ แนวโน้มที่คงที่ที่จะรู้สึกหรือประพฤติตัวในทางบวกหรือลบต่อ บุคคล สิ่งของ หรือ แนวความคิด

องค์ประกอบของทัศนคติ มี อยู่ 3 อย่างดังนี้

  • Cognitive = ข้อมูลที่เราได้รับมาเกี่ยวกับบุคคล สิ่งของ หรือ แนวความคิดนั้นๆ  [พอได้รับรู้ข้อมูลแล้ว ต่อไปเราก็จะมี…]
  • Affective = ความรู้สึกที่เรามีต่อบุคคล สิ่งของ หรือ แนวความคิดนั้นๆ [พอมีความรู้สึกแล้ว ต่อไปเราก็จะมี…]
  • Behavioral = การแสดงออกหรือการกระทำในทางบวกหรือลบที่มีต่อบุคคล สิ่งของ หรือ แนวความคิดนั้นๆ

การเปลี่ยนทัศนคติ

จากที่ได้พูดไปแล้วว่าบุคลิกภาพนั้นเป็นสิ่งที่ค่อนข้างคงตัว เปลี่ยนได้ยาก แต่ทัศนคตินั้นสามารถเปลี่ยนแปลงได้ง่ายกว่า  ซึ่งเราจะขอพูดถึงเทคนิค 2 อย่างดังต่อไปนี้

1. Persuasive Communication (การสื่อสารแบบจูงใจ) = เรามักพบการสื่อสารแบบนี้บ่อยๆ ตามโฆษณา หรือนโยบายของนักการเมือง ซึ่งเทคนิคที่ว่านี้มีองค์ประกอบดังนี้

  • Communicator (ผู้สื่อสาร) คนที่มีทัศนคติแบบหนึ่งอยู่แล้วต้องการชักจูงให้ผู้อื่นมีทัศนคติเหมือนกับตน
  • Message (สาร หรือ ข้อความ) คือเนื้อหาที่ถูกออกแบบมาเพื่อชักนำให้ผู้อื่นเปลี่ยนทัศนคติ
  • Situation (สถานการณ์) = สิ่งแวดล้อมในขณะที่สารนั้นถูกสื่อสาร(นำส่ง)อยู่
  • Target (เป้าหมาย) = ผู้ที่ผู้สื่อสารต้องการเปลี่ยนทัศนคติ

ปัจจัยที่จะช่วยทำให้การเปลี่ยนทัศนคติสำเร็จมากขึ้น คือ

  • ผู้ส่งสารต้องมีความน่าเชื่อถือ
  • ผู้รับสารนั้นมั่นใจในวัตถุประสงค์ของผู้ส่งสาร (ไม่มีเบื้องหลังแอบแฝง)
  • ผู้รับสารมีความชอบหรือความสนใจเหมือนกับผู้ส่งสาร
  • ผู้ส่งสารมีความดึงดูดใจ
  • สารหรือข้อความมีการกระตุ้นความกลัว
    • ต้องมีความเป็นไปได้สูงว่าจะเกิดกับผู้รับสาร
    • ต้องมีผลกระทบรุนแรงกับผู้รับสาร
    • ผู้รับสารต้องคิดว่าตนเองมีความสามารถที่จะเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม

2. Cognitive Dissonance คือความรู้สึกไม่สบายใจเวลาเราประพฤติตัวขัดแย้งกับทัศนคติที่มีอยู่แล้ว แต่จะต้องมีลักษณะดังนี้

  • มีความขัดแย้งอย่างรุนแรงระหว่างความประพฤติและทัศนคติ
  • การประพฤตินั้นส่งผลลบต่อผู้อื่น
  • การประพฤตินั้นจะต้องเกิดขึ้นด้วยความสมัครใจ ไม่ใช่ถูกบังคับให้ทำ

เมื่อมีปัจจัยทั้งสามอย่างนี้แล้ว คนคนนั้นมักจะทำการกำจัดความรู้สึกไม่สบายใจ โดยการเปลี่ยนทัศนคติของตัวเองให้ตรงกับพฤติกรรมซะเลย…

Value (ค่านิยม)

ค่านิยม คือ แนวความคิดที่เกี่ยวกับเป้าหมายในชีวิตที่เหมาะสม ดีงาม และวิธีการที่จะไปให้ถึงเป้าหมายนั้น เป็นแนวความคิดทั่วๆ ไป ไม่เจาะจงเช่นเดียวกับทัศนคติ ซึ่งค่านิยมอาจเป็นผลมาจากเชื้อชาติและวัฒนธรรม และเมื่อมันได้เกิดขึ้นมาแล้ว มันก็จะเป็นกรอบแนวความคิดที่จะบอกให้คนประพฤติตัวในสถานการณ์ต่างๆ เช่น ในอเมริกามีค่านิยมการพึ่งพาตนเอง ในญี่ปุ่นมีค่านิยมการเสียสละ และเชื่อฟังหัวหน้า เป็นต้น

ว่าแต่คนไทยมีค่านิยมแบบไหนบ้างน้า???

Tagged on: