Knowledge Sharing by Sira Ekabut ทบทวน MBA / ความคิดสร้างสรรค์ / ค้นหาตัวเอง

งบดุลเบื้องต้น

ส่วนประกอบของงบดุลนั้นแบ่งได้เป็น 3 ส่วนหลักๆ คือ

1. ทรัพย์สิน (Asset) หมายถึง มูลค่าของทรัพยากรทั้งหมดที่บริษัทมีอยู่
2. หนี้สิน (Liability) หมายถึง มูลค่าที่บริษัทเป็นหนี้ และต้องนำไปคืนเจ้าหนี้ (creditor)
3. ส่วนของเจ้าของ (Owners’ / Stockholders’ Equity) หมายถึง มูลค่าส่วนที่เป็นสิทธิ์ของเจ้าของ (ผู้ถือหุ้น)

ที่นี่เมื่อรู้นิยามแล้ว… ความสัมพันธ์อันสุดยอดของ 3 ตัวนี้ก็คือ

ทรัพย์สิน (Asset) = หนี้สิน (Liabilities) + ส่วนของเจ้าของ (Equity)

ที่เป็นแบบนี้ เพราะว่าบริษัทจะไปหา ทรัพย์สิน มาครอบได้ 2 วิธีก็คือ คือ ไปกู้เงินมาซื้อ ไม่ก็ใช้เงินจากผู้ถือหุ้น (เจ้าของบริษัท) ซื้อ ระบบงบดุลก็จะเป็นการบอกว่าทรัพย์สินของบริษัทนั้นมีเจ้าหนี้เป็นเจ้าของอยู่เท่าไหร่ และเป็นของผู้ถือหุ้น (ตัวเจ้าของบริษัท) เองอยู่เท่าไหร่

จะให้ง่ายต้องมองงบดุลเป็นตราชั่งที่มีสองฝั่งครับ ฝรั่งซ้ายมีก้อนที่เรียกว่า ทรัพย์สินอยู่ ส่วนฝั่งขวามีก้อนที่เรียกว่า หนี้สิน กับก้อนที่เรียกว่า ส่วนของผู้ถือหุ้น วางทับกันอยู่ โดยที่ตราชั่ง 2 ฝั่งจะต้องหนักเท่ากัน (มูลค่าเท่ากัน) ตลอดเวลาครับ

ที่นี้ทั้ง Asset และ Liabilities นั้นสามารถแบ่งย่อยออกเป็น 2 แบบคือแบบหมุ่นเวียน และไม่หมุนเวียน โดยทรัพย์สินหมุ่นเวียนหมายถึงทรัพย์สินที่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ภายใน 1 ปี  ส่วนหนี้สินหมุนเวียนก็คือหนี้สินต้องทำการคืนเจ้าหนี้ภายใน 1 ปี นั่นเอง และวิธีการเรียงรายการในงบดุลเราจะเอารายการที่มีสภาพคล่องที่สุดอยู่ข้างบนครับ (เงินสดเลยอยู่บนสุดเลย)

ส่วนประกอบของทรัพย์สินหมุนเวียนที่พบบ่อยมีดังนี้ครับ

• Cash (เงินสด)
• Account Receivable (ลูกหนี้การค้า) หมายถึง เงินที่ลูกค้ายังค้างจ่ายให้กับเรา (เพราะเค้าซื้อเป็นเครดิตไว้)
• Inventory (สินค้าคงคลัง) หมายถึง ต้นทุนของสินค้าทั้งหมดที่เราผลิตเก็บไว้ในสต๊อก

ส่วนประกอบของทรัพย์สินไม่หมุนเวียน (ทรัพย์สินถาวร) มีดังนี้ครับ

• Plant Property and Equipment (ที่ดิน อาคาร เครื่องจักรต่างๆ) เรามักจะใส่ค่าที่เป็นต้นทุนที่เราซื้อมาแต่แรกไว้ จากนั้นก็แสดงการหัก Accumulated Depreciation (ค่าเสื่อมราคาสะสม) เมื่อเวลาผ่านไปด้วยครับ
• Patent (สิทธิบัตร) ซึ่งจะใส่ในกรณีที่สามารถตีมูลค่าเป็นเงินได้แน่นอน

ส่วนประกอบของหนี้สินหมุนเวียนที่พบบ่อยมีดังนี้ครับ

• Account Payable (เจ้าหนี้การค้า) คือ เงินที่เรายังค้างจ่ายให้กับ Supplier (เพราะเราซื้อเป็นเครดิตไว้)
• Short-term loan (หนี้ระยะสั้น) คือ หนี้ที่เราไปกู้มาแล้วต้องคืนภายใน 1 ปี

ส่วนประกอบของหนี้สินไม่หมุนเวียนที่พบบ่อยมีดังนี้ครับ

• Long-term loan (หนี้ระยะยาว) คือ หนี้ที่เรากู้มา แต่ต้องคืนในเวลาที่เลย 1 ปีไปแล้ว

ส่วนประกอบของส่วนของเจ้าของที่พบบ่อยมีดังนี้

• Common Stock (หุ้นสามัญ) คือ จำนวนเงินหุ้นสามัญที่ออกจำหน่ายในราคาตามมูลค่า (Par value)
• Paid in Capital in Excess of Par (ส่วนเกินมูลค่าหุ้น) คือ ราคาที่จำหน่ายสูงกว่าราคาตามมูลค่าหุ้นสามัญ

ยกตัวอย่างเช่น เราขายหุ้นที่มีราคา Par 10 บาท ได้ในราคา 50 บาท เป็นจำนวน 1,000 หุ้น นั่นคือ เราจะต้องบันทึกเข้า Common Stock = 10 x 1,000 = 10,000 บาท และต้องบันทึกใน Paid in Capital in Excess of Par = (50-10) x 1,000 = 40,000 บาทครับ

• Retained Earning (กำไรสะสม) คือ ส่วนคงเหลือจากการหักเงินปันผลออกจาก Net Income ในงบกำไรขาดทุนแล้ว

ยกตัวอย่างเช่น เรามี Net Income 10,000 บาท จ่ายปันผล 2,000 บาท งบดุลก่อนหน้านี้มี Retained Earning อยู่แล้ว 3,000 บาท ทำให้งบดุลอันใหม่นี้จะมี Retained Earning = 10,000 - 2,000 + 3,000= 11,000 บาท

ตัวอย่างเหตุการณ์ที่จะทำให้งบดุลเปลี่ยนแปลงไป และวิธีการบันทึกบัญชี

เมื่อมีกิจกรรมหนึ่งเกิดขึ้น จะมีรายการบัญชีเกิดขึ้นอย่างน้อย 2 อันเสมอ ซึ่งเรียกว่า "ระบบบัญชีคู่" (เพื่อให้เกิดความสมดุลตามชื่อครับ) ยกตัวอย่าง เช่น

• มีการลงทุนจากผู้ถือหุ้น ได้รับเป็นเงินสด
  • ได้ Cash (ทรัพย์สินเพิ่ม)
  • Common Stock เพิ่ม (ส่วนของผู้ถือหุ้นเพิ่ม)
• ซื้อเครื่องจักรจาก Supplier แต่จ่ายเป็นเครดิต (จ่ายเงินสดจริงๆ เดือนหน้า) สิ่งที่จะเกิดขึ้น คือ
  • ได้ Equipment ( ทรัพย์สินเพิ่ม)
  • Account Payable เพิ่ม (หนี้สินเพิ่ม)
    [ นั่นคือ ตราชั่งถูกเพิ่มทั้งฝั่งซ้ายและขวา จึงยังสมดุลอยู่ ]
• ซ่อมคอมพิวเตอร์ให้ลูกค้า ได้เงินค่าจ้างมาเป็นเงินสด
  • ได้ Cash (ทรัพย์สินเพิ่ม)
  • Revenue เพิ่ม => Retained Earning เพิ่มขึ้น (ส่วนของเจ้าของเพิ่ม)
    [ นั่นคือ ตราชั่งถูกเพิ่มทั้งฝั่งซ้ายและขวา จึงยังสมดุลอยู่ ]
• จ่ายค่าโฆษณาโดยใช้เครดิต
  • Account Payable เพิ่ม ( หนี้สินเพิ่ม)
  • Expense เพิ่ม => Retained Earning ลดลง (ส่วนของเจ้าของลดลง)
    [ นั่นคือ ตราชั่งลดลงทั้งฝั่งซ้ายและขวา จึงยังสมดุลอยู่ ]
• เอาเงินสดของบริษัทไปซื้อเครื่องคอมพ์ชุดใหม่
  • Cash ลดลง (ทรัพย์สินลด)
  • Equipment เพิ่ม (ทรัพย์สินเพิ่มขึ้น)
    [ นั่นคือ ตราชั่งถูกลดฝั่งซ้าย แต่ก็ได้นำมาเพิ่มที่ฝั่งซ้ายเหมือนเดิม จึงยังสมดุลอยู่]
• ชำระหนี้ค่าโฆษณาที่ค้างจ่ายไว้
  • Cash ลดลง (ทรัพย์สินลด)
  • Account Payable ลด (หนี้สินลดลง)
    [ นั่นคือ ตราชั่งลดลงทั้งฝั่งซ้ายและขวา จึงยังสมดุลอยู่ ]

พอจะเห็นภาพแล้วหรือยังครับผม? ถ้าสงสัยอะไรถามได้เลยครับ ตอนต่อไปเราจะมาดูหลักเกณฑ์ในการบันทุกบัญชีให้ถูกมาตรฐานครับ

Related posts:

1. งบกำไรขาดทุนเบื้องต้น (Income Statement)
2. บัญชีเบื้องต้น
3. กฎพื้นฐานของการทำบัญชี (GAAP)
4. Cost-Volume-Profit Analysis การวิเคราะห์ ต้นทุน-ปริมาณการผลิต-และผลกำไร
5. Incremental Analysis